برنامه «مستند فرهنگ» سه‌شنبه ۷ بهمن‌ماه ساعت ۱۴:۳۰، هم‌زمان با روز «آواها و نواهای ایرانی»، به پرتره صفی‌الدین اُرمَوی، موسیقی‌دان و نظریه‌پرداز برجسته قرن هفتم هجری می‌پردازد؛ نابغه‌ای كمتر شناخته‌شده كه انقلابی بنیادین در تاریخ موسیقی ایران و جهان اسلام رقم زد.

به گزارش هنرصدا، به بهانه نامگذاری ششم بهمن به عنوان «روز آواها و نواهای ایرانی» در تقویم رسمی كشور، برنامه «مستند فرهنگ» از گروه تولید و تامین رادیو فرهنگ به تهیه كنندگی یلدا احتشامی ، پرتره‌ای شنیدنی از صفی‌الدین اُرمَوی را روانه آنتن می‌كند؛ شخصیتی كه نقش او در تدوین و نظام‌مند كردن موسیقی ایرانی-اسلامی، همچنان یكی از نقاط عطف تاریخ این هنر به شمار می‌رود.

صفی‌الدین عبدالمؤمن بن یوسف اُرمَوی، متولد سال ۶۱۳ هجری قمری در ارومیه و درگذشته ۶۹۳ هجری قمری در بغداد، موسیقی‌دان، خوشنویس، ادیب و نظریه‌پرداز برجسته‌ای بود كه با نگارش رساله‌های مهم «الأدوار» و «شرفیه»، بنیان‌های نظری موسیقی را دگرگون كرد. بسیاری از پژوهشگران این آثار را آغازگر مكتب منتظمیه و نقطه پایان بر نظام ایستا و غیرقابل تغییر موسیقی پیش از او می‌دانند.

این برنامه ضمن مرور زندگی، آثار و اندیشه‌های اُرمَوی، به نوآوری‌های او در زمینه تئوری موسیقی، ابداع سازهایی چون «مُغنی» و «نَزهه» و نقش مؤثرش در ثبت مكتوب موسیقی می‌پردازد؛ نوآوری‌هایی كه به گفته موسیقی‌شناسان، تأثیری فراتر از مرزهای ایران داشته است.

«مستند فرهنگ» همچنین به چرایی نامگذاری روز موسیقی با عنوان «آواها و نواهای ایرانی» می‌پردازد؛ نامگذاری‌ای كه با هدف پاسداشت ریشه‌های زبانی و فرهنگی این هنر و یادآوری پیشینه كهن موسیقی در ایران انجام شده و در عین حال، دیدگاه‌های موافق و منتقدان این عنوان را بازتاب می‌دهد.

این مستند، رادیویی با نگاهی تحلیلی، به ضرورت توجه رسانه‌ای به مفاخر موسیقی ایرانی و نقش رسانه ملی در معرفی درست آواها و نواهای اصیل می‌پردازد و تأكید می‌كند كه زنده نگه‌داشتن میراث موسیقی، نیازمند آگاهی‌رسانی، تربیت شنیداری و پیوند نسل امروز با گنجینه‌های فرهنگی گذشته است.

هنرصدا/ حامد بهجتی